Meerdere malen had ik al een poging gewaagd om op zoek te gaan naar mijn familiegeschiedenis. Jaren zijn voorbij gegaan, vervuld met heerlijke verhalen over Nederlands-Indië. De rode draad in die verhalen was humor. Mijn oma vertelde ze zo, dat het leek alsof we er zelf bij waren. Het beeld dat zij schetste over Nederlands- Indië was rooskleurig. En ik leek er op de een of andere manier vrede mee te hebben.

Elf jaar geleden ben ik naar Indonesië gegaan. Ik bezocht het ouderlijk huis van mijn vader en het graf van mijn opa. De verhalen van mijn oma kregen een gezicht. Toen ik terug was, wilde ik oma graag interviewen over haar jeugd en over onze familiegeschiedenis. Ik voelde me bezwaard. Ik wilde niet dat ze geconfronteerd werd met de gedachte dat ze er op een dag niet meer zou zijn. En eerlijk gezegd wilde ik zelf die confrontatie ook niet aangaan. Oma had in mijn tienerjaren voor me gezorgd, ik woonde bij haar in huis. Toen ik ging studeren, woonde ik in de studio naast haar. Voor mij was ze onsterfelijk. Tot ze op 9 december 2016 overleed. Ik mis haar nog iedere dag. In de tussentijd werden mijn jongste twee kinderen geboren, maar die heeft ze nooit gekend. Alleen mijn oudste twee kennen oma. Ze weten hoe haar huis ruikt, kennen haar verhalen en hebben haar onvoorwaardelijke liefde mogen ervaren.

De herinnering aan haar, aan wie ze was, wil ik levend houden en doorgeven aan mijn kinderen. Maar wat weet ik eigenlijk over mijn oma? Het was voor mij een trigger om op zoek te gaan naar haar. Nog diezelfde week zag ik het programma van Tracing Your Roots II voorbij komen op social media. Waarom ook niet, dacht ik, ik meld me aan voor één bijeenkomst en dan zie ik wel. Uiteindelijk was ik er alle bijeenkomsten bij.

Online zoeken

Na de eerste bijeenkomst en een fantastische workshop van Maarten Fornerod van de Indische Genealogische Vereniging  kon ik niet wachten mijn laptop open te klappen en op zoek te gaan naar alles wat online beschikbaar was over mijn familie. Het enige wat ik wist was wie de ouders van mijn opa en oma waren. Met de tips van Maarten ben ik begonnen met het intypen van vier familienamen in digitale bronnen. Wat een hit! Ik vond de interneringskaart van mijn opa. Op de achterkant stond iets geschreven in Japans schrift. Mijn man heeft de afbeelding op Reddit gezet. Een snelle respons vertelde ons dat hier staat dat hij aan de Birmaspoorweg heeft gewerkt. Verder kwam ik ook achter de geboortedatum en –plaatsen van overige familieleden. Dankzij Reinier, mede-host van Tracing Your Roots vond ik ook de opa en oma van mijn oma. Dit smaakte naar meer.

Zo ben ik nachten doorgegaan. Als een echte Sherlock Holmes dook ik iedere vrije minuut in de online archieven. Waar ik geen rekening mee had gehouden is dat ik ook dingen zou tegenkomen die  pijnlijk waren om te ontdekken en vragen opriepen. Zo zag ik in de Regerings Almanak dat de vader van mijn oma een kind had erkend. George Louis. Maar ik ken helemaal geen George Louis. Voor zover ik weet had mijn oma alleen een zusje. Zou zij  geweten hebben van George Louis? Ik  spitte  de kranten door uit die tijd en  stuitte op een rouwadvertentie van oma’s vader. Daar stonden drie kinderen op vermeld. George Louis was daar ook bij.

De Kist

Bij het opruimen en uitzoeken van oma’s spulletjes kwamen we  documenten, foto’s, mappen en aktes tegen. Ze zaten in oma’s djatihouten kist.  Toen oma overleed,  was alles  de kist in gegaan, met het  voornemen om ooit alles  uit te zoeken en te sorteren. Drie jaar na haar dood, tijdens mijn deelname aan Tracing Your Roots, vond ik het tijd de kist te openen. Samen met mijn vader maakte ik de kist open. Na al die jaren rook ik oma’s geur weer en snoof het  op, om haar geur voor altijd bij me te dragen. Papa haalde voorzichtig alle stapeltjes eruit. Ik ging in kleermakerszit op de grond zitten en bestudeerde zorgvuldig ieder stuk dat door mijn handen ging. Één ding is zeker: mijn oma was secuur in het bewaren van wat voor haar belangrijk was.  We vonden de geboorteakten van haar drie kinderen, de trouwakte van oma en opa, maar ook de erkenning van Oma Nel, haar moeder. Erkenning? Waarom pas op latere leeftijd? Dochter van een Javaanse vrouw? Ook vond ik het originele document van het erkennen van oma’s halfbroer. Waarom had ze er nooit iets over verteld,  ook niet tegen papa? Was er iets voorgevallen, hadden ze ruzie gehad? Of wilde ze het verleden laten rusten?

De deelname aan Tracing Your Roots heeft me dichter bij oma gebracht. Het programma heeft me helpen zoeken naar mijn familiegeschiedenis, maar ook naar mezelf. Het heeft mijn rouwen een andere betekenis gegeven. Ik realiseer me dat er ook een andere kant zit aan de rooskleurige verhalen die mijn oma vertelde en het is goed dat ook die kant gezien en verteld wordt. De zoektocht duurt volgens mij de rest van mijn leven voort en Tracing Your Roots II was voor mij het fundament ervan. Gelukkig sta ik er niet alleen voor en heb ik een aantal mooie en lieve mensen mogen leren kennen die een vergelijkbare reis maken en waar ik steeds op kan terugvallen.

Pitty Buitendijk-Hermann, een van de deelnemers van Tracing Your Roots, oktober/november 2019

Heb jij net als Pitty Indisch-Molukse wortels en wil je graag meer weten over jouw familiegeschiedenis?

Meld je nu aan voor Tracing Your Roots III: Op zoek naar Indisch/Molukse wortels