Op uitnodiging van stichting Zieraad schreef Jeremy Flohr deze blog over zijn zoektocht naar zijn familie. Jeremy verzorgt een workshop ‘ Familieverhalen en herinneringen op video vastleggen’  tijdens het project Tracing Your Roots: Op zoek naar Indisch-Molukse wortels. Een intergenerationeel project waarin jongeren op zoek gaan naar hun voorouders en de kans krijgen om hun (groot)ouders te vragen naar hun ervaringen en hun geschiedenis.

Op zoek naar sporen van mijn opa en oom Memo

Een klein vierkant fotootje met daarop de baai van Ambon en twee grote waterreservoirs. Een van de spaarzame foto’s die mijn opa en oma hebben bewaard aan hun tijd op Ambon. Over deze tijd vertelde mijn opa levendige verhalen: verhalen over zijn werkzaamheden als hoofdopzichter bij de waterleiding, over een zekere oom Memo en over de reuzen zeeslang met paardenkop die zou rondwaren in de Ambonese wateren. Het maakte grote indruk op mij als kind. Gedreven door de verhalen stapte ik afgelopen december in het vliegtuig naar Ambon om, met de foto opgeslagen in mijn telefoon, op te zoek te gaan naar sporen van mijn opa.

Oom Memo

Het moet rond 1954 zijn geweest wanneer één van de waterbronnen is uitgeput. Als hoofdopzichter van de waterleiding zat dit mijn opa flink dwars. Er heerst immers een groot tekort aan water onder de plaatselijke bevolking. Oom Memo stapt op mijn opa af en zegt: “Als jij de kosten wilt dragen van wat sterke drank, wat vis en wat sirihbladeren, dan wil ik je wel helpen”. En zo geschiedt. Voorzien van gebraden vis en een fles jenever voert oom Memo de volgende dag een ritueel uit rondom de uitgeputte waterbron. Een half uur later worden de stenen langzaam nat en begint het water met een zekere kracht te borrelen. Hoe is het mogelijk, dacht mijn opa destijds. Het is een vraag die mij ook bezighoudt, maar vooral ben ik nieuwsgierig naar deze oom Memo: wie is hij toch?

Bij het intypen van deze naam, brengt Google mij niet verder dan Zuid-Koreaans briefpapier. De enige lead die ik heb is dat oom Memo destijds raja van het land Soya moet zijn geweest – althans : volgens de verhalen van mijn opa. Met deze informatie bezoek ik de huidige raja van Soya. Een rustig ogende man, die veel respect geniet en een groot muziekliefhebber is. Voorzichtig vraag ik of de naam oom Memo een belletje bij hem doet rinkelen. ‘’Ja, dat is mijn opa’’, antwoordt hij. Hij weet mij te vertellen dat het gaat om de heer Samuel Rehatta, kortweg aangeduid als Memo. Ik krijg een foto van hem te zien. Zijn verschijning blijkt precies te kloppen met die in de verhalen van mijn opa.

Een bijzonder waterreservoir

Een paar dagen later vind ik oom Ipi, aan mijn zijde. Samen delen wij de missie om de waterreservoirs van de foto terug te vinden. Hij brengt mij via kleine nauwe straatjes naar de eerste verdieping van een huis. ‘’Daar!’’, zegt oom Ipi met een lichtelijk geveinsd enthousiasme, en wijst naar twee betonnen plateaus die vanaf de eerste verdieping te zien zijn. Ik moet er een beetje om lachen, want dit lijkt bij lange na niet op de waterreservoirs van de foto. Bij de volgende stop geeft iemand ons een tip waar we de waterreservoirs kunnen vinden. Het betekent een aardige klimpartij op het heetst van de dag, waar ik niet op heb gerekend. Met doorweekt overhemd en broek boven aangekomen, zie ik ze van achter het dichtbegroeide bos opdoemen. Het is alsof de twee waterreservoirs uit de 60 jaar oude foto in 3D zijn afgedrukt.

Wie had ooit gedacht dat het zien van een zestig jaar oude waterreservoir zo bijzonder kan zijn.Achter de waterreservoirs bevinden zich goten waarin het water wegstroomt, maar vanwege de begroeiing, zijn ze onzichtbaar. In mijn enthousiasme let ik niet goed op en stap ik midden in een goot. Mijn hele linkerschoen en -sok zitten onder de modder en de mensen die mij naar de waterreservoirs hebben gebracht gieren het uit. Ik kon er zelf ook wel om lachen. De volgende dag loop ik naar buiten. Oom Ipi ziet mijn ene bemodderde schoen en giert het weer uit. ‘’Oleh-oleh dari opa (cadeautje van Opa)’’, zegt hij met een lach van oor tot oor.

Indertijd maakten de waterreservoirs onderdeel uit van een nieuw ontwerp van de waterleiding en mijn opa is door de toenmalige gouverneur van Ambon gevraagd deze te maken. Op 24 december 1954 is het nieuwe waterreservoir gereed en stroomt het ‘nieuwe water’ bij wijze van kerstcadeau door de straten van Ambon. Exact 64 jaar later vind ik de twee waterreservoirs, in de voetsporen van mijn opa. Voor mij een even zo mooi kerstcadeau.

Wanneer ik op het vliegveld incheck om terug te vliegen naar Nederland, lijkt mijn bagage zoveel zwaarder dan op de heenreis. En dat terwijl ik toch aardig wat oleh-oleh heb uitgedeeld! Wellicht zijn het de vele verhalen die zich tussen mijn bagage genesteld hebben om in Nederland gedeeld te worden. Al snel verzink ik in gedachten. Ik kijk uit het vliegtuigraam en zie hoe het eiland Ambon steeds kleiner wordt. Tot ziens Ambon, stad van verhalen. Ik neem een paar van jouw verhalen mee terug naar huis, denk ik bij mezelf. Ik kijk nog één keer heel goed in de diepe blauwe zee om te zien of ik wellicht, heel misschien, ook nog de reuzen zeeslang met paardenkop in het water kan ontdekken.

Op de foto bovenaan de blog zijn de grootouder van Jeremy te zien. De foto van Samuel Rehatta is afkomstig van het Rehatta familiehuis in Soya.

Heb je zelf ook interesse om meer te weten te komen over je eigen Indische of Molukse roots en hoe je dat kunt onderzoeken?
Klik op de onderstaande knop om naar de eventrightpagina te gaan.
Reserveer een Ticket voor Tracing Your Roots!
Ga naar Tracing Your Roots