Maarten Fornerod van de Indische Genealogische Vereniging weet alles van stamboom- en DNA-onderzoek. Uiteraard is hij ook op zoek gegaan naar zijn eigen voorouders en familiegeschiedenis. In deze blog die hij schreef op uitnodiging van Stichting Zieraad zoomt hij in op zijn ‘Inlandse’ voormoeders: oma Palima en Oma Tjang.

Oma Palima

De Indische kant van mijn familie kent veel “Inlandsche” vrouwen waar we weinig tot niets van weten. Ze heetten bijvoorbeeld Kawen, Koetes, Palima of Si Nona en figureren uitsluitend als ‘moeder van’ in de familielijn.

Bijvoorbeeld, de grootvader van mijn vader heette Jan Fornerod. Hij werd geboren in Martrapoera (Borneo) op 25 april 1867. Hij was een zoon van een Zwitserse soldaat in dienst van het Oost-Indisch Leger, en van een ‘Inlandse’ vrouw genaamd Koetes. Van Koetes weten we niets.

Opa Jan had een vrouw genaamd Palima. Met haar leefde hij ongehuwd. Zij is de grootmoeder van mijn vader, maar toch kon hij zich niets van haar herinneren. Mijn vader schrijft over het huis van Opa Jan:

Er was een kamer aan de voorkant. Daar stonden een tafel en een paar stoelen. Aan de ene muur hingen de krissen, die opa verzamelde, aan de andere muur een rij geweren. De geweren had hij nog uit zijn soldatentijd, die mocht hij best gebruiken als hij dat nodig vond. Naast deze kamer lag de slaapkamer, waar ik bij opa sliep als ik kwam logeren. Aan de achterkant zal wel de kamer van Oma Palima zijn geweest en een keuken, maar daar kwam ik nooit. Ik kan me niet herinneren Oma Palima ooit ontmoet te hebben, ze hield zich kennelijk op de achtergrond als ik kwam logeren.

Oma Palima gefotografeerd aan het strand van Tjilatjap (Zuid-Java), ca. 1928

Er is één foto overgeleverd waarop Oma Palima te zien is. Klein en korrelig. Een vastberaden vrouw, zo te zien. Maar kan ik meer van haar te weten komen? Mijn grootvader, Paul Fornerod, de enige zoon van Pamila en Opa Jan, heb ik nooit gekend. Hij overleed al in 1956. Aan hem heb ik dus niets kunnen vragen…

Het kwam uit onverwachte hoek. Lonnie (Leonie) Schaul, hoogbejaard, en de moeder van een van de Indische Brouwers (Paul Fornerod trouwde met een Indische Brouwer) kende de naam Fornerod maar al te goed. Haar vader, Louis Schaul, en Opa Jan waren vrienden. Ze waren beiden soldaat geweest en woonden in het plaatsje Tjilatjap, aan de Zuidkust van Java. Ik zocht haar op en ze vertelde honderduit, niet alleen over Opa Jan Fornerod, maar ook over zijn vrouw Palima, die bevriend was met Paikem, de vrouw van Louis Schaul. Zij waren getrouwd – althans voor de kerk, niet voor de burgerlijke stand. Als klein meisje had Lonnie de vriendin van haar moeder geregeld gezien.

 

 

 

Ze herinnerde zich:

Toen mijn vader eens samen met mij op bezoek was bij Opa Fornerod,  zei Oma Fornerod [Palima]:  “Jouw moeder kan zo goed koken!” En dat is waar: mijn moeder kon heel lekker koken. “Ik wil haar hier hebben als vriendin”. Dat herinner ik mij allemaal, en zodoende zijn wij elke zondag bij Oma Fornerod”.

 Bij Palima waren veel mooie vogels in de tuin. Paikem leerde ze te waarderen en er voor te zorgen:

Als Oma Fornerod bij ons kwam was het altijd een feest, weet u waarom? Oma Fornerod was ook Indonesisch en daarom kon moeder heel goed met haar opschieten. Bij ons thuis in de tuin had moeder een kooi gebouwd. Een kooi met veel vogels. Sommige vogels konden praten. De vogels eten rode mieren. Elke dag komt een man met hele grote zakken met mieren uit het bos. Die zijn erg venijnig. Wij kinderen klaagden dat ze ons beten.

Ik krijg een beeld van twee vriendinnen in sarong en kabaja die in de tuin aan het keuvelen zijn in het Maleis, genietend van de vogels, terwijl hun mannen andere bezigheden hebben. Al is het slechts een klein fragment uit haar leven, het is niet bepaald het beeld dat ik krijg als ik lees over de njai of over het Indisch concubinaat. Dat zou verwijzen naar een van de meest beruchte bladzijden uit het zwartboek van ons koloniaal verleden. Misschien valt het in een heel klein hoekje, dat ik koester, genaamd: mooie dingen uit ons koloniale verleden.

Wil jij ook op zoek naar je Indisch-Molukse wortels? Tijdens het project Tracing Your Roots zal Maarten een gastles stamboomonderzoek naar Indisch-Molukse wortels verzorgen. Doe mee en geef je op!

Meld je nu aan voor Tracing Your Roots: op zoek naar Indisch-Molukse wortels.

: