Reinier Kraft van Ermel, kind van een Indische vader en een Molukse moeder en oud-deelnemer aan Tracing Your Roots I, maakte de afgelopen maanden een rootsreis door Indonesië. Tijdens Tracing Your Roots II zal hij samen met Carel-Vincent van de Graaff de deelnemers bijstaan in het (online) uitzoeken van hun familiestamboom.

Jakarta in de zomermaanden: heet, droog en druk. Uitlaatgassen van een oneindige rij auto’s en scooters die zich door ieder vrijgekomen gaatje een weg naar voren proberen te banen. Macet is het hier altijd, het is zinloos om je naar je bestemming te haasten zoals in Nederland. Je ziet gewone burgers die hun leven riskeren door midden op kruispunten het verkeer proberen te regelen om zo de kost te winnen. Zo nu en dan krijgen ze een fooitje uit een voorbijrijdende auto aangereikt. De chaos en drukte vind ik ook gelijk het charmante van deze stad. Het mooie is dat niemand boos op elkaar wordt. Hier geldt de regel van voorrang geven en voorrang nemen. Kalm blijven, aanpassen en mee gaan in de stroom.

Na mijn dagelijkse les Bahasa Indonesia begeef ik mij naar het Arsip Nasional (Nationaal Archief) in Zuid-Jakarta, waar ik de afgelopen zomer vijf weken heb gewoond. Ik woon relatief vlakbij het Arsip, maar verplaats mij als een local: ik laat me door een Gojek-motor (soort Uber) binnen tien minuten brengen. Als ik in een luie bui ben, laat ik ook mijn eten via zo’n Gojek driver komen. Betalen via je mobiel, met een digitale portemonnee is hier ook meer gebruikelijk. In sommige opzichten, lopen de Indonesiërs voor op Nederland. Met name de Tech-industrie groeit hier exponentieel.

In het Arsip Nasional ben ik inmiddels een veel geziene gast. De portier groet mij en na het inleveren van mijn paspoort krijg ik een kluisje waarin ik mijn tas kan opbergen. Anders dan de meeste mensen die vanuit een beroepsmatige rol in het Arsip archiefonderzoek doen, kom ik hier om te zoeken naar sporen van mijn Indische wortels. Sinds ik in maart dit jaar het programma Tracing Your Roots heb gevolgd, stel ik me steeds meer de vraag wie mijn voorouders waren en wat ze hebben gedaan in Nederlands-Indië. Ik kwam erachter dat ik eigenlijk maar weinig weet van mijn eigen familiegeschiedenis. Door de verhalen en achtergronden van de andere deelnemers van Tracing Your Roots kreeg ik de juiste impuls en werd ineens heel gedreven om er naar te zoeken.

Ik had niet veel verwachtingen, maar sinds het eerste bezoek aan het Arsip ben ik hooked. Het is een avontuur op zich, omdat het Arsip weinig heeft gedigitaliseerd en het zoeken naar archiefmateriaal niet gebruiksvriendelijk is. Echter, door het zoeken op mijn achternaam krijg ik op de eerste dag een dikke stapel archieven die ik kan doorspitten. Sindsdien ben ik iedere middag op ontdekkingsreis.

Een van de eerste vondsten was een geboorteakte uit 1848 van mijn overgroot opa Willem uit het geboorteregister van Semarang! Je moet je voorstellen: een officieel en handgeschreven document van 171 jaar oud dat door de deftigheid haast onleesbaar is en tegelijkertijd uit elkaar valt als je er naar kijkt. Voorzichtig dus, laat ik nou niet die persoon willen zijn die dat op zijn geweten heeft!

Ik leer gaandeweg meer over het leven van Willem, hij reist veel voor zijn werk bij het Nederlands- Indisch gouvernement. Zijn latere hoge positie als assistent-resident is mijn geluk dat er nog relatief veel te vinden is, bijvoorbeeld in Regeringsalmanakken. Veel zaken zijn strak geadministreerd door de Nederlanders.

Willem overlijdt op 56-jarige leeftijd in 1904 na een kort ziekbed. Tot overmaat van ramp overlijdt zijn vrouw Maria Theresia exact zes maanden later op 44-jarige leeftijd, ook door ziekte. Vier van hun twaalf kinderen (waaronder mijn opa Max) zijn dan nog minderjarig en worden in een weeshuis geplaatst.

Door het opvragen van het hierop volgende puzzelstukje (het archief van de Weeskamer) komt onverwachts de hele nasleep van de dood van mijn overgrootouders naar boven. Zo vind ik correspondentie over mijn opa Max die doodongelukkig bleek in het weeshuis. Na enkele jaren liep hij weg om bij zijn oudere broer Johannes te gaan wonen. Het scheelde maar weinig of deze oudere broer verloor bijna het voogdijschap over de vier minderjarige kinderen. Het weeshuis achtte hem op dat moment niet capabel genoeg. Het heeft de man bloed, zweet en tranen gekost om de Weeskamer hiervan op andere gedachten te brengen. Het is hem maar mooi gelukt.

Waar ik hiervoor alleen de namen wist van mijn voorouders, komt door deze zoektocht ineens een heel verhaal naar boven waar zij allemaal een hoofdrol in spelen. Een verhaal dat tot leven wordt gewekt doordat je meer ontdekkingen doet en antwoorden vindt op vragen die je van te voren nog niet had gesteld. Diezelfde antwoorden roepen ook steeds meer nieuwe vragen op waardoor de zoektocht nog lang niet klaar is. Het doet mij stukje voor stukje meer begrijpen waar ik vandaan kom en het maakt mij nieuwsgierig naar meer… Over de Molukse wortels van mijn moederskant nog niet eens gesproken! Next chapter…

 

Heb jij net als Reinier Indisch-Molukse wortels en wil je graag meer weten over jouw familiegeschiedenis?

Meld je nu aan voor Tracing Your Roots: op zoek naar Indisch-Molukse wortels.